جعفر شهرى باف
189
طهران قديم ( فارسى )
كه در دست داشتند و روى حروف مىگذاشتند تكرار بكنند . پس از آن نوبت شناخت صداها و حركات حروف و جزم و مدّ و تشديد و تنوين و كلمه و جمله كه بايد به همين طريق روز در مكتبخانه و شب در خانه نوشته و خوانده به سينه بسپارند . الف با ، سى و دو حرف فارسى و عربى بود كه پايهء سواد شناخته شده در همه مدرسهها و مكتبخانهها اسّ اساس سواد معلوم شده بود و تغييرپذير نمىگرديد به اين ترتيب : ا - ب - پ - ت - ث - ج - چ - ح - خ - د - ذ - ر - ز - ژ - س - ش - ص - ض - ط - ظ - ع - غ - ف - ق - ك - گ - ل - م - ن - و - ه - ى ، « 5 » كه مكتوبيش اينطور نوشته مىشد : الف - با - پا - تا - ثا - جيم - چا - حا - خا - دال - ذال - را - زا - سين - شين - صاد - ضاد - طا - ظا - عين - غين - فا - قاف - كاف - گاف - لام - ميم - نون - واو - ها - يا . بعد از آن نوبت به صداها مىرسيد به اين صورت بنام كسره و فتحه و ضمّه و مدّه و جزمه و شدّه و تنوين و ياى ملحقه يا ( يايى ) به اين صورت : اول فتحه يا ( صداى بالا ) . ا - ب - پ - ت - ث - ج - چ - ح - خ - الى آخر كه بايد شناخته شده به زبان بيايد . دوم كسره يا صداى زير مانند : ا - ب - پ - ت - ث - ج - چ - ح - خ . . . سوم ضمه يا ( صداى وسط ) مثل : ا - ب - پ - ت - ث - ج - چ . . . چهارم مدّ يا ( آى با كلاه ) مانند : آ - آب - آپ - آت - آث - آج - آچ . . . . پنجم جزمه يا « سكون » شبيه : اب - اپ - ات - اث - اج - اچ . . . ششم شدّه يا « تشديد » مثل : ابّ - اپّ - اتّ - اجّ - اچّ . . . هفتم تنوين كه در خواندن جملات عربى به كار مىآمد مانند : ا - ا - ا - ب - ب - ب - كه اين چنين به زبان مىآمد : ان - ان - ان - بن - بن - بن . . . هشتم صداى يايى مثل : اى - بى - پى - تى - ثى - جى - چى - حى - خى . . . كه با شناخت صداها عمل هجاء صورت مىگرفت و همين زحمت نخستين بود كه متعلم را براى هميشه از مغلوط خوانى آسوده مىكرد و با همين
--> ( 5 ) . شناخت نظام حروف فوايد فراوان در برداشت از جمله اينكه : حرف از خاطر رفته با بازگشت به ماقبل بذهن مىآمد و ديگر آنكه يافتن اشعار يا شعر مورد نظر از دواوين به سهولت ميسر مىگرديد و آنچه كه با الفبا تنظيم مىشد بهتر در ذهن جا مىگرفت .